یکی از مشکلاتی که در خانم های باردار ممکن است به وجود آید، حاملگی خارج از رحم است. این مشکل درمانی ندارد و تنها راه پایان بارداری است. در این مطلب قصد داریم این مشکل را به صورت کامل تری شرح دهیم و دلایل ایجاد آن و همچنین علائم بارداری خارج رحم را توضیح دهیم تا اطلاعات بیشتر در این مورد کسب کنید.
هنگامی که تخمک بارور در محلی خارج از رحم شروع به رشد و لانه گزینی کند، حاملگی خارج از رحم اتفاق می افتد. گاهی مادران سوال میکنند که ایا می شود تخمک بارور را جا به جا کرد و یا آن ها را به درون رحم منتقل کرد؟ که پاسخ ما متاسفانه منفی است. هیچ راهی جز پایان بارداری وجود ندارد. معمولا احتمال حاملگی خارج از رحم بسیار کم است ولی عواملی نیز وجود دارد که این احتمال را بیشتر میکند. در ادامه مطلب به این عوامل اشاره خواهد شد. بارداری خارج رحم برای مادر بسیار خطرناک است به همین دلیل تشخیص و همچنین درمان به موقع بسیار اهمیت دارد.
حاملگی خارج رحم چه عوارضی دارد؟
هنگامی که تخمک بارور می شود از طریق لوله های رحم به سمت رحم حرکت میکند، در این حین اگر لوله های رحم آسیب دیده باشند و یا به هر دلیلی مسدود باشند، تخمک نمی تواند به مسیر خود ادامه دهد و ممکن است تخمک در همان لوله رحم لانه گزینی و رشد کند. غیر از لوله های رحم ممکن است تخمک در محل دیگری مانند تخمدان، دهانه رحم و حتی محل زخم سزارین شروع به رشد کند.
اگر حاملگی خارج از رحم به موقع تشخیص داده نشود، جنین در همان قسمت به رشد خود ادامه میدهد و بزرگ می شود و باعث پارگی لوله رحم خواهد شد. همین مساله باعث درد و خونریزی شدید در ناحیه شکم شده و میتواند یک آسیب دائمی و جبران ناپذیر به لوله رحم وارد کند. در صورت درمان دیر هنگام احتمال فوت مادر نیز وجود دارد.
عوامل افزایشدهنده حاملگی خارج رحم
این مشکل ممکن است در هر سنی برای هر فردی ایجاد شود اما عواملی وجود دارد که میتواند احتمال آن را افزایش دهد به همین دلیل در صورت وجود مشکلات زیر باید توجه بیشتری داشته باشید.
- جراحیهای مشکل لولههای رحم
- سابقۀ قبلی حاملگی خارج رحم
- عفونت در دستگاه تناسلی فوقانی
- مسائل مربوط به ناباروری
- ابتلا به آندومتریوز
- بارداری بعد از ۳۵ سالگی
- مصرف دخانیات
حاملگی خارج رحم چه علائمی دارد؟
حاملگی خارج از رحم علائم مختلفی دارد که ممکن است این علائم در هر فردی متفاوت باشد حتی گاهی علائم مانند یک حاملگی معمولی ( مانند قطع عادت ماهانه ، حالت تهوع و…) است. برخی از خانم ها نیز ممکن است هیچ علائمی نداشته باشند و پس از پارگی لوله رحم متوجه این موضوع شود.
برخی علائم جدی تر هستند و در صورت مشاهده باید فورا به پزشک مراجعه شود. در زیر به تعدادی از آن ها اشاره میکنیم:
تأخیر در پریود و تست بارداری مثبت
در حاملگی خارج رحم، ممکن است در ابتدا همهچیز شبیه یک بارداری طبیعی باشد. پریود بهتعویق میافتد و تست بارداری نیز مثبت میشود، چون بدن همچنان هورمون hCG را تولید میکند. با این حال، جنین در محل اشتباهی مانند لوله فالوپ یا تخمدان لانهگزینی کرده است و به همین دلیل، بعد از چند روز یا هفته، علائم غیرعادی ظاهر میشوند که با یک بارداری معمولی تفاوت دارند.
درد یکطرفه یا متمرکز در پایین شکم
یکی از اولین علائم هشداردهنده، درد تیرکشنده یا مداوم در یک سمت پایین شکم است. این درد معمولاً در محلی بروز میکند که جنین در آن لانهگزینی کرده و ممکن است با حرکات بدن، سرفه یا دفع بدتر شود. درد یکطرفه نشانهای مهم است که نباید نادیده گرفته شود و لازم است بلافاصله توسط پزشک بررسی گردد.
لکهبینی یا خونریزی واژینال غیرطبیعی
خونریزی در حاملگی خارج رحم معمولاً سبکتر از پریود معمولی است و رنگ آن ممکن است تیره یا قهوهای باشد. گاهی فقط بهصورت لکهبینی دیده میشود. بسیاری از زنان در این مرحله متوجه نمیشوند که باردارند و تصور میکنند دچار یک پریود نامنظم شدهاند، درحالیکه این میتواند نشانه اولیه خطر باشد.
درد نوک شانه هنگام دراز کشیدن
درد شانه یکی از علائم خاص و مهم در حاملگی خارج رحم است. این درد معمولاً به دلیل خونریزی داخلی و تحریک عصب دیافراگم ایجاد میشود. اگر همراه با درد شکمی یا سرگیجه احساس شود، احتمال پارگی لوله فالوپ و خونریزی داخلی بسیار زیاد است و باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد.
سرگیجه، ضعف شدید یا غش
در صورت خونریزی داخلی، فشار خون بهشدت کاهش مییابد و فرد دچار سرگیجه، تعریق سرد، تپش قلب و حتی غش میشود. این علائم بسیار خطرناک هستند و نشان میدهند که بدن در حال از دست دادن مقدار زیادی خون است. در چنین شرایطی، تأخیر در مراجعه به پزشک میتواند جان مادر را به خطر بیندازد.
تهوع، استفراغ و احساس ناخوشی عمومی
تهوع و استفراغ در حاملگی طبیعی نیز رایج است، اما اگر این علائم با درد شکم یا لکهبینی همراه شوند، احتمال حاملگی خارج رحم وجود دارد. احساس ضعف، خستگی بیش از حد یا بیحالی غیرمعمول نیز میتواند از نشانههای اولیه این وضعیت باشد.
درد هنگام ادرار یا دفع
در برخی موارد، لانهگزینی جنین نزدیک مثانه یا رکتوم انجام میشود و باعث درد یا فشار در هنگام ادرار یا مدفوع میگردد. این علامت معمولاً همراه با سایر نشانهها مانند درد شکمی و خونریزی دیده میشود و باید توسط پزشک مورد بررسی قرار گیرد.
بیشتر بخوانید: دلایل ایجاد چسبندگی رحم چیست؟
حاملگی خارج رحم چگونه تشخیص داده می شود؟
اگر علائم اولیه حاملگی خارج رحم را داشتید پزشک چندین اقدام را برای تشخیص انجام میدهد:
معاینات پزشکی: پزشک با معاینه واژن، دهانه رحم و همچنین بررسی ترشحات ، خونریزی و واکنش شما به درد در حال معاینه میتواند تا حدی احتمال بارداری خارج از رحم را تشخیص دهد.
آزمایش خون و ادرار: پزشک ممکن است برای بررسی سطح هومون HCG آزمایش خون یا ادرار تجویز کند تا متوجه مشکوک بودن بارداری شود.
سونوگرافی: اگر خانم در هفته ششم بارداری باشد و در سونوگرافی عادی جنین دیده نشود احتمال حاملگی خارج رحم وجود دارد. در چنین شرایطی پزشک باید به کمک سونوگرافی واژینال رحم و لوله های رحمی را بررسی کند.
درمان حاملگی خارج رحم به چه صورت است؟
برای پایان دادن به بارداری مادر روش های مختلفی وجود دارد که در زیر تعدادی از آن ها را بررسی میکنیم:
درمان دارویی با متوترکسات
در مراحل اولیه حاملگی خارج رحم، اگر اندازه بارداری کوچک باشد، لوله فالوپ پاره نشده باشد، سطح هورمون بارداری (hCG) خیلی بالا نباشد و وضعیت عمومی مادر پایدار باشد، معمولاً از دارویی به نام متوترکسات استفاده میشود. این دارو رشد سلولهای بارداری را متوقف میکند و بدن بهتدریج بافت بارداری را جذب یا دفع میکند. درمان معمولاً بهصورت تزریق عضلانی انجام میشود و بعد از آن، چندین بار آزمایش خون برای بررسی کاهش تدریجی hCG انجام میگیرد. در طول این دوره، استراحت نسبی، پرهیز از فعالیت شدید و مراجعه منظم برای چکاپ بسیار مهم است و ممکن است در صورت عدم کاهش مناسب hCG، دوز دیگری از دارو تزریق شود.
جراحی لاپاراسکوپی (سالپینگوتومی و سالپینژکتومی)
اگر حاملگی خارج رحم بزرگ باشد، سطح hCG بالا باشد، درد شدید وجود داشته باشد یا احتمال پارگی لوله مطرح شود، معمولاً جراحی پیشنهاد میشود. رایجترین روش، لاپاراسکوپی است که با چند برش کوچک روی شکم انجام میشود. در «سالپینگوتومی» فقط محل بارداری روی لوله باز شده و بافت بارداری خارج میشود و خودِ لوله حفظ میگردد؛ این روش بیشتر برای زنانی استفاده میشود که هنوز قصد بارداری در آینده دارند. در «سالپینژکتومی» کل لوله آسیبدیده بههمراه بافت بارداری برداشته میشود، که در موارد آسیب شدید، پارگی یا زمانیکه لوله دیگر نیز سالم است، بیشتر کاربرد دارد.
جراحی اورژانسی در صورت پارگی لوله
اگر حاملگی خارج رحم باعث پارگی لوله و خونریزی داخلی شود، وضعیت مادر اورژانسی و تهدیدکننده حیات است و باید فوراً جراحی شود. در این شرایط معمولاً فرصت انتخاب روش محافظهکارانه وجود ندارد و جراح بر اساس میزان خونریزی و آسیب، لوله را بهطور کامل خارج میکند. این جراحی ممکن است بهصورت لاپاراسکوپی یا در موارد خونریزی شدید، بهصورت لاپاراتومی (برش باز شکم) انجام شود. هدف اصلی در این مرحله، نجات جان مادر، کنترل خونریزی و جلوگیری از شوک است و تصمیمها در اتاق عمل با سرعت و بر اساس شرایط لحظهای گرفته میشوند.
پیگیری و مراقبت بعد از درمان
بعد از هر نوع درمان (دارویی یا جراحی)، پیگیری منظم بسیار ضروری است تا مطمئن شوند بافت بارداری کاملاً از بین رفته و سطح hCG به صفر نزدیک شده است. در صورت باقی ماندن بافت، ممکن است نیاز به درمان تکمیلی با متوترکسات یا حتی جراحی مجدد باشد. همچنین پزشک در مورد فاصله مناسب تا بارداری بعدی، روشهای پیشگیری، بررسی لوله مقابل و عوامل خطر احتمالی توضیح میدهد. توجه به علائمی مثل درد شکمی، خونریزی غیرعادی، تب یا ضعف شدید پس از درمان مهم است و در صورت مشاهده، باید سریعاً به پزشک مراجعه شود تا از عوارض دیررس جلوگیری گردد.
درمان این بیماری بسیار حساس است ازین رو مراجعه به بهترین متخصص زنان در اهواز میتواند به درمان و تشخیص صحیح کمک کند. امیدوارم این مطلب برای شما مفید بوده باشد و اطلاعات لازم را کسب کرده باشید. شما میتوانید سوالات و تجربیات خود را در زیر این مطلب به اشتراک بگذارید.
0 Comments